С. Сартакова

Кöбöлöктöр

Кöбöлöктиҥ кöбизин!

Кöк теҥери бÿркелген.

Канаттарын jаражын!

Кöк айаста айланган.

 

Ай-Тана ла Кÿн-Тана

Ак jалаҥда оÿгÿрет.

Кöбÿ jайгы эҥирде

Кöбöлöктöр сÿрÿжет.

 

Кулун

Кщщ, чичкечек буттарлу

Кÿреҥ кулун бисте бар.

Jел-салкынла маргыжып,

Jалын jайып jарыжар.

 

Jаанап келзе, кулунды

Jарыжарга минерим.

Чöрчöктöгит баатырдый,

Чöл ÿстиле учарым.

Майсенук ла Печенук

Майсенук ла Печенук

Эки карындаш.

Ортозынаҥ суу акпас –

Чек айрылышпас.

Майсенугы – аказы,

Ол школдоп барат.

Печенук оны сакып,

Айылда артат.

Отурарга кунукчыл,

Ойноорго до кÿÿн келбес.

Этсеҥ0тутсаҥ нени де

Экÿ болгондый эмес.

Кÿнÿҥ сайын Печенук

Кÿскÿбиниҥ алдында.

Кÿскÿбиниҥ алдында.

Сыны эмеш öсти бе деп,

Сыр ла бойын аjыкташ.

Тактачакка тебинип,

Чачын öрö тургузат.

Таҥ ла атса, аказыла

Такып коштой ол турат.

Сандыраба, Печенук,

Сен де эмей батыр.

Акаҥа jедижерге,

Акыр, эме-эш ле арттыр.

Ойынчыктар каруулда

Сырга тереҥ уйкуда,

Ойынчыктар каруулда.

Оныҥ тереҥ уйкузын

Кем де буспас бу тушта.

 

Теҥеридеҥ тудунып,

Тÿмен jылдыс уйкуда.

Кÿн де тÿнде уйкуда

Кыр арjанда айлында.

Мешкечек

Койу jаашка мешкечек

Коркышту тыҥ сÿÿнди.

Бöрÿгежин кийеле,

Öлöҥ алдынаҥ чык келди.

Тындулардыҥ байрамы

Баштапкы городто

Бакалар jуртаган,

Экинчи городто

Эчкилер jуртаган,

Ÿчинчи городто

Ÿкÿлер jуртаган,

Тöртинчи городто

Тööлöр jуртаган,

Бежинчи городто

Бегемоттор,

Алтынчы городто

Ак торбоктор,

Jетинчи городто

Jеекендер jуртаган,

Сегизинчизинде

Сыгындар иледе,

Тогузынчызында

Томуртка агашта,

Онынчы гордко

Ончозы jуулган,

Ойын öткÿрип,

Олор jыргаган.

Байрамды олор

Бастыра jаратты:

«База соҥында

Байрамдаар» – дешти.

 

Койонокко эткен сый

(балдарга учурлалган чöрчöк)

         Jаҥы jыл jууктап клееткен. Койонок оору – jöдÿл, тамагы тишкен. – «Укпас балдар андый болор. Кар jибе деп мен сеге айттым не?» – деп энези арбанат. – Эмди елка кöрÿп барбас та эмтириҥ. – Койоноктыҥ бойына да jаман, jе канайдар? Калыҥ jуурканла оронгон, тамакты туй тудунган, jадып ла jат.

Мыжылдап jадала уйуктай берди. Кöрзö – Соок Таадак. – Канайттыҥ, Койонок? – Оорыдым. – А сен энеҥниҥ сöзин не укпай тургаҥ? Кар jибе деп айтты не? – Мен эмди jибезим. Энем нении ле айтса угарым. – Jе андый болзо кöр, – деейле Соок Таадак Койоноктыҥ тамагына куулгазын тайагыныҥ учын тийдиреле jоголып калды.

Бу öйдö Койоноктыҥ наjызы Тийиҥеш агаш аразында jÿрген. «Койонок оору, елкага барып болбос. Айлына байрам эдер. Чибичек апарар» – деп санаалу. Jе чибилер ончолоры jаан. Тийиҥештиҥ апарар кÿчи jетпес. Тийиҥеш ыйлай берди. – «Не ыйлап туруҥ, Тийиҥеш?» – деп ÿн угуларда кöрзö – Соок Таадак. – Мен оору наjыма Койонокко сый эдерге санагам, эмди болбос эмтирим. Чибилер jаан, мен кичинеек, – деейле кöстöринеҥ jаштар тöгÿле берди. – Ыйлаба, Тийиҥеш, кöр, – дейле Соок Таадак бойы jоголо берди. Тийиҥештиҥ чике ле алдында карда кичинек чибичек туру. Кичинеек ойынчыктарлу. Тийиҥеш тÿÿнип, чибичекти jÿктенеле Койоноктыҥ айлы jаар jÿгÿрди. Jе браадып арый берди. Чибичек те уурлай берди ошкош. – Jе, эмди чындап та jедип болбойтон эмтирим. Jол ыраак, чибичек уур. Мен арып калгам.

Бу тужунда агаш аразынаҥ Тÿлкÿчек чыга конды. – Не болды, Тийиҥеш? Не отурыҥ? – Мен щщру Койонокко сый эдерге санагам. Эмди бу чибичекти jетирип болбос эмтирим. – Кайда, экÿ кожо апараак, – дейле Тÿлкÿчек учынаҥ тутты. Экÿ браадып-браадып база ла арып калдылар. Барар jол эмди де узак. Чибичек байагызынаҥ jаан ла уур болуп калгандый билдирди. Эмди канайдар? Экÿ отурала баштарын салактадып ийдилер: – Эмди jедип болбос эмтирис…

Бу öйдö кайдаҥ да Айучак чыга конуп келди. – Не болгон, Тийиҥеш ле Тÿлкÿчек? – Бис оору Койонокко сый эдерге санаганыс. Jе эмди бу чибичекти jетирп болбос эмтирис. Jол ыраак, бис арып калганыс, чибичек уур, – дештилер. – Ÿчÿ кожо апараактар, – деп Айучак айдала чибичектиҥ учынаҥ тутты. Ÿчÿ чибичекти тамдажып, Койоноктыҥ айлына jууктап келдилер. Jаан чогу кардыҥ ÿстине чибичекти тургузып ла ийгилеерде Ай чыгып келди. Койонок jаҥы jылдыҥ бу тÿнинде уйуктап болбой ойгонып келди. Тураныҥ ичи jап-jарык – Ай чалыйт. Койонок jÿгÿрип барала кöзнöктöҥ карайза карда чибичек туру. Jÿзÿн-jÿÿр ойынчыктары Айга мызылдаган, jараш ÿндериле шыҥыражып турдылар. Jанында Айучак, Тÿлкÿчек ле Тийиҥеш турдылар.